Phố cổ Hội An là một đô thị cổ nằm ở hạ lưu sông
Thu Bồn, thuộc vùng đồng bằng ven biển tỉnh Quảng Nam, Việt Nam, cách thành phố
Đà Nẵng khoảng 30 km về phía Nam. Nhờ những yếu tố địa lý và khí hậu thuận lợi,
Hội An từng là một thương cảng quốc tế sầm uất, nơi gặp gỡ của những thuyền buôn
Nhật Bản, Trung Quốc và phương Tây trong suốt thế kỷ 17 và 18. Trước thời kỳ này,
nơi đây cũng từng có những dấu tích của thương cảng Chăm Pa hay được nhắc đến
cùng con đường tơ lụa trên biển. Thế kỷ 19, do giao thông đường thủy ở đây không
còn thuận tiện, cảng thị Hội An dần suy thoái, nhường chỗ cho Đà Nẵng khi đó
đang được người Pháp xây dựng. Hội An may mắn không bị tàn phá trong hai cuộc
chiến tranh và tránh được quá trình đô thị hóa ồ ạt cuối thế kỷ 20. Bắt đầu từ
thập niên 1980, những giá trị kiến trúc và văn hóa của phố cổ Hội An dần được
giới học giả và cả du khách chú ý, khiến nơi đây trở thành một trong những điểm
du lịch hấp dẫn của Việt Nam.
Đô thị cổ Hội An ngày nay là một điển hình đặc biệt về cảng thị truyền thống ở
Đông Nam Á được bảo tồn nguyên vẹn và chu đáo. Phần lớn những ngôi nhà ở đây là
những kiến trúc truyền thống có niên đại từ thế kỷ 17 đến thế kỷ 19, phần bố dọc
theo những trục phố nhỏ hẹp. Nằm xen kẽ giữa các ngôi nhà phố, những công trình
kiến trúc tôn giáo, tín ngưỡng minh chứng cho quá trình hình thành, phát triển
và cả suy tàn của đô thị. Hội An cũng là vùng đất ghi nhiều dấu ấn của sự pha
trộn, giao thoa văn hóa. Các hội quán, đền miếu mang dấu tích của người Hoa nằm
bên những ngôi nhà phố truyền thống của người Việt và những ngôi nhà mang phong
cách kiến trúc Pháp. Bên cạnh những giá trị văn hóa qua các công trình kiến trúc,
Hội An còn lưu giữ một nền văn hóa phi vật thể đa dạng và phong phú. Cuộc sống
thường nhật của cư dân phố cổ với những phong tục tập quán, sinh hoạt tín ngưỡng,
nghệ thuật dân gian, lễ hội văn hóa vẫn đang được bảo tồn và phát triển. Hội An
được xem như một bảo tàng sống về kiến trúc và lối sống đô thị.
Với những giá trị nổi bật, tại kỳ họp lần thứ 23 cuối năm 1999, Tổ chức Giáo dục,
Khoa học và Văn hóa Liên Hiệp Quốc (UNESCO) đã công nhận đô thị cổ Hội An là một
di sản văn hóa thế giới, dựa trên hai tiêu chí:
* Hội An là biểu hiện vật thể nổi bật của sự kết hợp các nền văn hóa qua các
thời kỳ trong một thương cảng quốc tế.
* Hội An là điển hình tiêu biểu về một cảng thị
châu Á truyền thống được bảo tồn một cách hoàn hảo.
